برو بالا



معرفی رشته مهندسی برق

رشته مهندسی برق مناسب چه کسانی است؟

رشته مورد نظر مناسب افرادی است که پیش‌زمینه قوی در دروس محاسباتی از جمله ریاضی و فیزیک دارند. در واقع این رشته برای افرادی جذاب خواهد بود که هوش محاسباتی بالایی داشته باشند. افرادی که علاقه دارند وارد رشته مهندسی برق شوند، باید بدانند که وارد یکی از سخت‌ترین رشته‌های دانشگاهی خواهند شد. به همین دلیل اشخاصی که خواهان انتخاب این رشته هستند، باید این موضوع را در نظر بگیرند که تحصیل در این رشته نیاز به تلاش و کوشش فراوانی دارد.


کدام دروس دوره دبیرستان در رشته مهندسی برق بیشتر کاربرد دارند؟

رشته برق، رشته‌ای است که نیازمند پایه ریاضیات قوی است. همچنین در کتب فیزیک بعضی از دوره‌های تحصیلی، دروسی از رشته برق توسط معلمان تدریس می‌شود. به همین منظور بهتر است که دانش‌آموزان دروس ریاضی و فیزیک (قسمت‌هایی که مربوط به رشته برق است) را جدی گرفته و تمام مطالبی را که در این دروس به آن‌ها آموزش داده می‌شود را به خوبی فرا گیرند. همچنین بهتر است آزمایش‌های فیزیک که مربوط به قسمت برق است را به خوبی انجام دهند تا با قسمت عملی این رشته نیز آشنایی داشته باشند و پایه خودشان را در این زمینه نیز محکم کنند.



گرایش‌های رشته مهندسی برق برای ادامه تحصیل چه هستند؟

رشته برق دارای ۴ گرایش اصلی برق مخابرات، برق قدرت، برق کنترل و برق الکترونیک است.

البته به این نکته باید دقت کرد که از چند سال پیش بعضی زیر گرایش‌ها به دلیل گسترده بودن از گرایش اصلی جدا شدند. به عنوان مثال، گرایش مهندسی پزشکی که زمانی زیر گرایشی از گرایش الکترونیک بود، هم اکنون از آن جدا شده است. اما در دسته‌بندی‌ها (برای مقطع کارشناسی) عمدتا از همین 4 گرایش استفاده می‌شود. در ادامه به شرح مختصری در رابطه با هر یک از این گرایش‌ها پرداخته‌ایم.

گرایش مخابرات

گرایش مخابرات به بررسی سیستم‌های مخابراتی به صورت سیستمی و مغناطیسی می‌پردازد. در این گرایش نحوه مخابره و انتقال اطلاعات در سیستم‌های مختلف مخابراتی بررسی می‌شود. به عنوان مثال، در گرایش مخابرات نحوه انتقال اطلاعات از آنتن منازل به شرکت مخابرات بررسی می‌شود. می‌توان گفت که یک مهندس مخابرات عموما روی ارسال و دریافت اطلاعات تحقیق و پژوهش انجام می‌دهد و سیستم‌های مورد نیاز را معرفی و طراحی می‌کند.


گرایش مخابرات، خود نیز دارای زیرگرایش‌های مختلفی است. از زیر گرایش‌های آن می‌توان از مخابرات میدان (که اکثرا با امواج الکترومغناطیس سر و کار دارد)، مخابرات سیستم (که به طراحی سیستم‌های فرستنده و گیرنده به صورت سیستمی می‌پردازد) و مخابرات-رمزنگاری (که در قسمت امنیت اطلاعات کاربرد دارد) نام برد.

گرایش قدرت

این گرایش قدیمی‌ترین گرایش رشته مهندسی برق است. در گرایش قدرت به بررسی سیستم‌های انتقال و توزیع برق پرداخته می‌شود. به بیان خیلی ساده، می‌توان گفت که یک مهندس قدرت باید روی نحوه انتقال و توزیع برق از منبع آن (نیروگاه‌ها) به قسمت‌های مختلف، اشراف کامل داشته باشد. البته امروزه گرایش قدرت به زیرشاخه‌های گوناگونی تقسیم شده است. از مهمترین شاخه‌های این گرایش، می‌توان به ماشین‌های الکتریکی (که غالبا به بررسی موتورها و ژنراتورها می‌پردازد)، سیستم‌های قدرت و فشار قوی (به طراحی و نحوه انتقال و توزیع می‌پردازد) و الکترونیک قدرت (که تلفیقی از گرایش الکترونیک در قدرت است و تعدادی از مداراتی که در الکترونیک با ولتاژ و توان پایین سروکار دارند را در قسمت قدرت با توان و ولتاژ بالا پیاده سازی می‌کند) اشاره کرد.

به صورت بسیار ساده، می‌توان مهندسی برق گرایش قدرت را اینگونه تعریف کرد: گرایش قدرت یعنی کار با قسمتی از برق که قدرت بالایی دارد (ولتاژ و جریان بالا).

گرایش کنترل

یک مهندس الکترونیک طرح‌هایی که مهندسین کنترل و مخابرات به صورت سیستمی طراحی می‌کنند را باید به صورت مداری طراحی کند و پس از انجام شبیه‌سازی به ساخت آن بپردازد. در این گرایش، یادگیری نرم‌افزار مهمترین نکته است. یک مهندس الکترونیک خوب برای موفقیت باید حتما با نرم‌افزارهای مختلفی در زمینه طراحی مدارات آشنا باشد. همچنین در زیر شاخه‌های دیگر این گرایش هم به همین صورت است و باید نرم‌افزارهای مربوطه را به خوبی فرا گیرد.




مهم‌ترین دروس دانشگاهی رشته مهندسی برق چه هستند؟

شاید به جرات بتوان گفت رشته برق سنگین‌ترین رشته دانشگاهی برای دوره کارشناسی است. با توجه به چارت دروسی که وزارت علوم برای این رشته اعلام کرده است، میتوان گفت که اکثر دروس این رشته مهم و سخت هستند. در ذیل به دروس مهمی که در ترم‌های مختلف باید آن‌ها را گذراند اشاره می‌شود.


فارغ التحصیل رشته مهندسی برق در چه کارها و صنایعی می‌تواند شاغل شود؟

فارغ التحصیلان رشته مهندسی برق با توجه به گرایشی که در آن تحصیل خواهند کرد، می‌توانند در قسمت‌های مختلفی مشغول به کار شوند. فارغ التحصیلان گرایش مخابرات، می‌توانند در شرکت‌هایی که دارای قسمت‌های مخابراتی هستند شاغل شوند. به عنوان مثال، این افراد می‌توانند در قسمت مخابرات سازمان صدا و سیما استخدام شوند.

دانش‌آموختگان گرایش قدرت نیز می‌توانند در نیروگاه‌های برق، وزارت نیرو و سازمان‌هایی از این قبیل استخدام شوند. دانش‌آموختگان گرایش الکترونیک، با توجه به تخصصشان در شرکت‌هایی که روی طراحی بردهای الکترونیکی و شرکت‌هایی که در زمینه برنامه‌نویسی مشغول به کار هستند، جذب می‌شوند.

دانش‌آموختگان گرایش کنترل نیز با توجه به اینکه اکثر شرکت‌ها نیاز به مهندسین کنترل برای نظارت و کنترل سیستم‌ها و همچنین طراحی سیستم‌های کنترلی دارند، از شانس بیشتری برای استخدام برخوردار هستند.





بازار کار رشته مهندسی برق به چه صورت است؟

برخلاف این موضوع که شرکت‌های زیادی برای استخدام دانش‌آموختگان رشته برق وجود دارد، اما هم اکنون به دلیل اشباع شدن کشورمان از مهندسین برق طی سالیان اخیر، فرصت‌های شغلی برای این قشر کم شده است. اما نکته حائز اهمیت این است که در طی این دو سه سال به دلیل سختی این رشته و تمایل اکثر دانشجویان برای رفتن به رشته تجربی، بسیار احتمال می‌رود که بازار کار رشته مهندسی برق در آینده‌ای نزدیک (سه الی چهار سال آینده) رو به بهبودی رود و دانشجویان بتوانند در سازمان‌های بسیار مختلفی مشغول به کار شوند.



امکان ادامه تحصیل در رشته مهندسی برق در داخل ایران چگونه است؟

رشته برق از رشته‌های بسیار قدیمی در کشورمان ایران است. به همین دلیل در اکثر دانشگاه‌های مادر و دولتی کشور و همچنین دانشگاه‌های آزاد و غیردولتی، امکان ادامه تحصیل این رشته در مقاطع کارشناسی ارشد و دکترا فراهم است.

شاید بتوان گفت که کشور ایران در پرورش دادن مهندسان برق یکی از قوی‌ترین کشورهای خاورمیانه و قاره آسیا است. همچنین، به گفته رئیس دانشکده مهندسی برق دانشگاه استنفورد آمریکا (دانشگاه با رتبه 2 در بین دانشگاه‌های جهان)، دانشگاه صنعتی شریف بهترین دانشجوهای رشته برق را در دوران کارشناسی تربیت می‌کند.



امکان ادامه تحصیل در رشته مهندسی برق در خارج از کشور به چه صورت است؟

در خارج از کشور برای ادامه تحصیل در رشته مهندسی برق فضای بسیار وسیع و گسترده‌ای وجود دارد. امکاناتی که شاید به سختی بتوان در ایران به آن‌ها دست پیدا کرد، به راحتی می‌توان با تحصیل در خارج به دست آورد. تحصیل در خارج از کشور برای مهندسین برق علی‌الخصوص گرایش‌های مخابرات و الکترونیک برای آشنایی بیشتر با تجهیزات و امکانات می‌تواند بسیار عالی باشد.


بحث مالی و زبان انگلیسی، اصلی‌ترین چالش‌هایی هستند که یک دانشجوی رشته مهندسی برق برای تحصیل در خارج از کشور با آن‌ها مواجه می‌شود. مورد اول نیاز به گرفتن مدرک آیلتس و یا تافل دارد. اما مورد دوم به این صورت قابل حل است که شما باید برای ادامه تحصیل سعی کنید حتما بورس دانشگاه شوید تا مبلغی برای تحصیل نپردازید. زیرا مبلغ شهریه برای تحصیل در دانشگاه‌های خارج از کشور بسیار بالا است.



دروس دانشگاهی رشته مهندسی برق تا چه میزان نیازهای بازار کار را پاسخگو هستند؟

اگر به صورت دقیق به چارت آموزشی این رشته دقت شود، دروس دانشگاهی در رشته مهندسی برق تا ترم 5 به صورت مستقیم نیازهای بازار کار را رفع نمی‌کنند، اما دروس ترم‌های 6 به بعد بسیار مهم می‌شوند. باید به این نکته توجه داشت که حتما برای قوی کردن پایه و قوی شدن در دروس ترم 6 به بعد نیاز است که دروس پایه رشته مهندسی برق به خوبی فرا گرفته شوند.


در همین راستا نباید از یاد برد که اکثر دروس رشته برق برای وارد شدن به بازار کار مهم هستند و با توجه به گرایش مورد نظر باید آن‌ها را به صورت جدی فرا گرفت. همچنین نکته قابل توجه در رابطه با این رشته برای برطرف کردن نیازهای بازار کار، یاد گرفتن نرم‌افزارهای مرتبط است. برای وارد شدن به بازار کار و پاسخگو بودن نیازهای آن، ضروری است که این نرم‌افزارها به درستی و به خوبی یاد گرفته شوند.




نویسنده: مصطفی کاتبی